Skrivaren

Til Jeva Gabrielle, fødd 17.01.09, kl 03:15

2009-01-19T02:36:00.000-08:00

Verdi ligg fyre deg,

vetle gjenta,

og lenges etter den dagen

du skal reisa deg,

og sleppa deg

og byrja gå av eigi kraft.

Verdi ligg fyre deg

i all si ovunderlege

gudgìvne prakt,

og undrast um du

skal du setja dine fotefar

i henne,

på henne,

yver henne,

Opi som ei bok verd å lesa,

Opi som ein blom som strekk seg mot soli

Opi som ei sjel som lenges etter Gud,

ligg verdi fyre deg,

Jeva Gabrielle.

helsing pappa.

Oppstyr og oppstode

2008-02-14T02:36:00.000-08:00

Eg høyrde eingong om ei gravferd så stor,
nede i Israels land.
I skarar dei vandra, med liket på strå,
tvo hundrade kvende og mann.
Det hende i Jenin, ein flyktningeleir,
at mange låg daude på rad,
Og der i varmen - i det heilage land,
Måtte dei få dei i grav.

Men bakken var steinut, og foten var sår,
nede i Israels land.
I skarar dei vandra med liket på strå,
tvo hundrade kvende og mann.
Det hende i Jenin, ein flyktningleir,
at liket frå båra datt av,
Dei som bar båra - i det heilage land
måtte få liket i grav.

Så snåva dei atter - og gjekk ned i kne,
nede i Israels land.
I skarar dei vandra med liket på strå,
tvo hundrade kvende og mann.
Det hende i Jenin, ein flyktningeleir
at liket datt av ein gong til,
Og der i varmen - i det heilage land,
Lyfte dei liket på ny.

Ein tridje gong traff dei, ein snåvestein stor,
nede i Israels land.
Dei skarar som vandra med liket på strå,
tvo hundrade kvende og mann.
Det hende i Jenin, ein flyktningeleir,
at liket datt av enn ein gong
då reiste seg liket, og fræste og gjekk,
...men ikkje til jubelsong.

Græt dei aldri, Israels mødrar?

2008-02-14T02:34:00.000-08:00

Tårene flyt i straumar strie,
Kvinner græt, når menn bér lik,
Tilhyld i svart-grøne-raude laser,
Grunna ein faseførd, gamall krig,
Når mann eller bror lid'r valdeleg daud,
er tårer sundt - for å ytra si naud,
Men media tegjer um halve saken,
Um terroristar som kler seg i laken,
Som skyt dei sivile, uvæpna, ned,
Og sprengjer i stumpar og stykke.
Halve sanningar - er berre lygn
Som eine rettferdi dølgjer.
Tvo fråger rungar mot medias tale:
Og ventar eit svar som er eintydig klårt:
Gravlegg dei aldri drepne jødar?
Græt dei aldri, Israels mødrar?
(c) 2004: Lars-Toralf Storstrand

Eg sit her og skriv

2007-12-20T01:49:00.000-08:00

Eg sit her og skriv
i motvind,
og kènner
at handi
ikkì
vil skriva dað tankarne vil.

Dað er mest
som å flyga utan vengjer,

som å freista springja
der einkvan stengjer.

Mest som å
drøyma,
hit —
men ikkì lenger!

Eg sit her og skriv
— og eg kjasar
med orð,

Eg sit her og kladdar
med bivrande hand.

Greider du lesa
kråketærn’ mine

—er du betre til å lesa,
enn onnor mann.

---

Eg sit her og slit
med tankane mine,
eg ror som i motvind,
med kjenslevàr míne.

Vassblemmer blømer i tanke
— og hand.

Eg sit her og skriv
—som i motvind.

Lars-Toralf Storstrand, mars 2004-august 2005

Den som fattar Gud

2007-12-19T11:56:00.001-08:00

Den som fattar
Gud,
må anten ha
eit ovstort hove,
eller eit utruleg lite
intellekt.
Den som trur
at Gud
kan liknast i
eit takmaleri
av ein gamal gubbe
i eit tak,
må anten ha
dårleg fantasi - eller ekshibisjonistiske drag.
Den som trur,
veit,
at ikkje eingong
himmelrymdene
kan ryma
den som som skapte dei,
meir enn
fantasiane mine
kan ryma
meg.

Lars-Toralf Storstrand, november 20©05

Eit romersk katolsk mirakel

2007-03-23T05:16:00.000-07:00

Ei fager drôs, ein protestant, vart gift med ein katolikk
Å elska Bibel, Gud og bøn, med morsmjôlki ho fìkk
Men husbond’ hennar syrgde drygt, at kôna vilde ei
Til «moderkyrkja» venda seg, og kjettarane seg’ nei

For kvar ein dag, han smiska reint, men ho var like steil,
Ho nekta plent og bøygja seg, for statuer av stein
Oblat og messe var’kje meir enn laga til forføring,
Umvandlingi av brød og vin, var einast for forstøring

Han gjekk til då hen til pateren – og syrgde høgt og sårt:
«Kona mi er kjettar, vil’kje fylgja pavens bod;
Og kvart eit under kyrkja gjer, ho alle saman hatar
Kann henda du med meg kan gå, og gjera synd til bate?»

Prestemannen fylgde han – i von om ei pengeløning
Han sa: «Omvend det skal ho bli, og fri frå satans tyning»
Og då dei kom til heimen fram, sa mannen «Kona, kjær!
Vår pater med til nonsmat er». Ho sa: «Velkomen vær!»

Då måltidet til ende var, var prestemannen kvikk,
Å tala ord om syndefall og menn’skeslektas svik!
Om Herrens store kjærleik, som alle kristne kjenner
At Han for syndarslekt laut døy, og blodet som laut renna

«I morgon vil eg atter koma her i huset inn,
Eg gjera skal det under: Kjøt og blod; av brød og vin»
«Du brød skal få», sa kona blid, og presten takka varmt
«I morgon skal du verta frelst – og fri frå all di harm

Ved morgonbels, var presten klar, og signa brød og vin
Og kvinna sa: Er det no kjøt? Og presten svara: Ja!
Det endra er til kjøt og blod - til Herrens kjøt og blod
Du lyt for brødet bøya deg - så segjer pavens ord!

Når signingsordi no var sagt: For prest og mann ho tente
Og kôna sa, til presten vendt: «Du lyt med maten vente
For femten gram med arsenikk, eg knadd i deigen inn,
Men um du hev umvandla det, så gjer det ingenting

Prestemannen vart no bleik – ja, og tagall som ein fisk
Og brødet fall på golvet ned - der han sat til bisk
«Hent hesten min!» sa presten redd: Eg må frå satan flyga
Men kvinna sa: Om fly du skal, fly burt frå Rom si styggja

Mannen sat og gapa høgt; Han miste meste målet
Men sa so stille: Kjære deg! Sjå presten sprang frå bordet
Å tru på slikt eit eventyr, det er ikkje abel,
Eg blir med deg; og nektar tru, på den katolske fabel

Ukjend forfatter, Irland
Oversatt av Lars Toralf Storstrand, Reykjavik, Island 1991
transkribert til nynorsk 1995

Skal du buð deg?

2007-03-16T08:45:00.000-07:00

Svo stend du der,
som ei heller vinterblåst selje,
með snødrìvet langt oppetter stomni,
du strekkjer kvistfingrane dine
uppetter, langt,
langt upp mot himmelkvelven
i lengt etter den Gud
som du eingong vende ryggen til.

Og no, no når blodet ditt
ikkì lengre kokar heitt,
men har samla seg i røtene
for å biða på ein ny vår,
skrik du (atter) i lengt etter ein ny vår.

Kva tið skal vel våren renna,
kva tið skal eg atter høyra bekkane sildranðe
og kjenna sevja surla i stomn og kvist?
Kva tið skal eg vera með å spreiða
gleða, með greiner i smågutenevar,
som samlar seg for å spela
vårlege trillar
i kapp með lerka
einkvan stað der uppe.

Neðe i liði
kem han gåande,
mannen með øksi.
Høyet ligg i løða, håslåtten har lagt seg til i silo, og i runðballar
no skal han bu seg til vinteren,
og sprengkulda som han veit må koma.

Veð treng tið til å turka, i lað.

Ferdamannskvad

2007-02-13T05:36:00.000-08:00

No legg eg på nytt ut på ferði,
eg bûr meg sjølv til å gå;
eg pakkar mi byrð på herdi,
og tek med meg alt eg må.
Svo spenner eg Orions belte um lend
og fester dað saman – alt i spenn.

Eg sveiper um okslene mine,
ei kappa av stjernevevd ty.
Kvar kvelð
ger eg denne riten,
kvar kvelð
lyt du venta forviten,
og vona at du fær å sjå…

Men her er ei sanning som rungar
i det tagalle himmelrom:
Dei stjernor som glimar på himlen,
fær aldri du røyneleg auge på
og heller'kje evne til å skyna deg på,
– utan du meg og mitt vil sjå.

Lars-Toralf Storstrand, juni, september, desember 20©05, februar 20©07

Slaktetið

2007-02-08T05:34:00.000-08:00

Svo vart dað slaktetið igjen,
umsider.
Hausten kom ein
årle morgon kald
han senkte seg så stilt
på garð og grunnar.

Men gjetorð skolv
igjenom timbra veggar
og dyri skyna kva for dag
som runnen var.

Dei høyrde kor’s me stoð og kvædde,
alt meðan slipesteinen drogst,
dei voro rædde.
Dei flokka seg i saman
som dei søkte
til trøyst der inni kveet
og til gaman.

Ein ange utav dauð låg tungt på vinden,
men me,
Guds avbilæt på jorð
var altfor dumbe,
til å sosso eim
-- i våre nasebor å kenna.

Utan orð som var av kærleik fylde
stoð me i støvlar klædd
með øks og kniv i reim,
me samla bloð i spann,
og innvolar i balje.

Med grove nevar skar me livet or deim
með sterke hender
blodga med deim ein og ein,
og nennsamt delte me
upp kjøt i mange slag
som for å verna noko verdefullt
men utan tanke
om at ogso dyr kann kenðslor hava.

Då dagen gjekk i vest
og me sat saman,
kring borðet og åt bloðfersk høgtiðsmat
og kniven låg på blokki kvesst og venta
at oksen sku’ til perse neste dag.
Me tenkte einast fest og glaðe tankar
og leivde ikkì tanke ein til deim,
som let sitt bloð
og liv utan å kny.

Me tok dað helst for gitt
at slik var livet,
so dumbe kan vel einast’ men’skje bli
me lukker augo,
trur oss høge Herrar,
yver alt som ikkì tenker sossom vi.

Sjølv um me veit at øksi ligg på stabben,
og at dað henge òg ein dom her yver oss,
me turar fram i same bråe farten,
og øver makt
og søler meire bloð.

Kor’s skal så livet mitt i framtið mælast?
Skal dað bli sagt um meg
um longo enn:
«Han døydde rædd,
men knydde ikkì,
og blødd og flådd,
dað vart han likavel.»

Lars-Toralf Storstrand, oktober 20©05, februar 20©07

Skriket

2007-02-03T03:28:00.000-08:00

Skriket gjallar
frå sundrìvne tarmar,
og upp gjenom svelget;

...kliv seg
møysommeleg
fram
yver tungeberget
– og syng
sin såre klagesong
um vondske og vrangskap,
um liding – og liv.

”Der dað er von er dað liv,”
sa den gamle
til meg.

Der dað er liv er dað alltið kraft
til å skrika ut
sin nauð,
sitt klagemål,
svara eg,

og gìkk min veg.

Bak meg
hang skriket,
vitnemålet um at livið
framleiðìs dinglar,
um enn i tynnaste kångurtråð.

hengjande att
i himmelrommet
kvædande Sanningi

fyrr alle heimsens sôler.

Lars-Toralf Storstrand, august 20©05

Sildulja og rettferd

2007-01-29T00:11:00.000-08:00

Eg kjenner angen av svidde
clutch-lamellar
svi meg i nasebori,
dufta minner meg
om bilturar
til Karmøy
i barndomen
og stanken
frå silduljefabrikkane
som låg på rekkje og rad
langs Karmsundet
og parfymerte
heile lokalsamfunnet
med draumen om
rikdom
som deretter dreiv offshore med vinden
ut i havet til Ekofisk
og inn att med venstrevinden til;
og ned i dei djupe,
djupe skattekistene
til stendig grådigare
politikarar,
lengst tenkjeleg vekke frå
draumane
- og det folk flest turvde.

Men ein dag,
veit eg;
ein dag skal trollet møta
ein litan gut,
med snøgge tankar,
ryggsekk på magen
og kvass kniv.

Myrketiđstankar

2007-01-27T03:36:00.000-08:00

Sjølv om eg veit,
så inderleg vel

inst inne i
meg’et
inst inne i
deđ menneskelege,
deđ dyriske
meg,
at soli har snudd,
og sumaren kjem,
ørlite nærare for
kvar dag;

Sjølv om eg veit,
at for kvar dag som går;
blir dagen aldri så lite ljosare…

så greiđer eg ikkì sjå deđ,
nei,
eg kenner ikkì eingong
den namngjetne angen av
små myrke høvelspon,
sagmođen
som soli kvar dag
høvlar og fresar av myrketiđi.

Men eg trur,
og eg veit,
ja, eg veit at skulde
eg lukka augo mine
i månader tvo,
og lukka dei opp att,
svo
ser eg međ ein gong
at ljosare,
deđ har deđ vorte

Jamvel;
Jamvel må eg spyrja:
Tener eg noko på å lukka augo
for ting slik dei er?
Er deđ ikkì betre å tru,
međ deđ vesle vìtet
eg har, her
miđt i myrkret;
enn å lukka augo att,
og seia
vekk; vekk međ alt deđ vonde;
eg vil ikkì vita av deđ!?

Orsak meg?!

2007-01-24T08:20:00.000-08:00

Viten,
segjest det,
er sann,
grunngìvi tru.

Tru,
stend det skrivì,
er full
yvertyding
um det
ein vonar.

Orsak meg,
eg er kann henda litt enkel…
…men eg ser ikkì
kva som er svo vandt.

Kærleik Ex Nihilo

2007-01-17T06:17:00.000-08:00

Or dyptene,
or draumane,
or ynskjet,
ut or deð som inkjevetta var,
steig eg fram,
og berre var
… meg.

Fødd,
ikkì av møy,
som onnor mann,
men helsa med rosor,
og takk,
takk for guten.

Som sprottande stikling
inn i ei lengtande røynd
vaks eg opp
og berre var
… meg.

Bryddande,
blømande,
meiningsberande,
stoð eg der og stakk folk i hjarto,
med sverdet eg bar i munnen.

Sume gaula i vondske
sume vakla i gru,
sume fall i stavar,
andre berre døydde;
for deð fanst ikkì liv å gì.

Men, som vise menn har sagt:
Betre å kenna vondske,
betre å sanna gru,
enn å vera
…inkjevetta,
… … av inkjevetta,
… … … meina inkjevetta
… … … … og tru på inkjevetta
fyrr natti til sist kjem,
og ingen korkì vil
eller kann sjå
at du er du.

Ein heilag stað

2007-01-15T01:36:00.000-08:00

Dað finst ein heilag stað,
inni mitt hjartað,
ein stað der ingen andre
fær gå inn.
Dað finst ein heilag stað,
der ingi smerte,
får lov å trengja
klørne sine inn.
Ein stað der eg åleina skal meg geyma,
når livet alt så tiðt går meg i mot,
dað er ein stað der eg kann ver’ åleina,
ein stað som alltið
mûn ver’ sett til siðes,
skild frå verðis dystre,
tunge, myrke grå,
dað er ein stað der eg kann eismall vera,
i mi sjel ei stille, stille vrå.

Vil du i denne heilagdomen
inn deg trengja,
skal du få merka at du striða må,
du rekna må å gyta utav bloðet,
om ikkì kærleiksfyld
du kjem imot meg då.

Men legg du av deg alle kleða dine,
og serskilt dei du klædde deg i sjølv,
som sjølvrettferd,
og reprimande,
då skal du visseleg få sleppa inn.

Du skal få koma utan bloð
- og røykjels’.
Du skal få koma utan drust og dramb,
Då skal du koma inn i heilagdomen,
og sjå at kærleiken,
den ger deg varm.

Botanisk klagekvað

2007-01-14T12:49:00.000-08:00

Det veks ein blome i mitt nærvær,
som er så fagerfin og sjå på,
han kallest staseleg Civitas Salus,
og han er fargerik:
rauð og grøn og gul og blå.

Dei gamle sagde: denne blomen,
han var så goð å ha når ein var klein,
det var ein plante lagd til ålmenn nytte,
og með så god ei rot
til helse- og til sæle-bot.

Han blømde allestader longo,
då han vart planta ut i alle béd,
no veks han knapt
ein blom i gongen,
og hjelpi som han gìv er heller spèd.

Eg tenker stilt når no eg ser han,
ei sanning som så visseleg er sann.
når nauð og sjukdom tyngjer her den svake,
finst korkje rot hel’ blomar att,
- for deï som verk'leg treng å smake.

Lars-Toralf Storstrand, november 20©05 basert på sitatet: "Når nøden er størst, er hjelpen nærmest borte" frå Robin Hood-huset (Bergen) si brosjyre. Civitas Salus tyder lauseleg omsett noko slikt som Velferdsstat.

Opera

2007-01-13T12:22:00.000-08:00

Kvitaste marmor,
reinaste tonar,
prangande byggverk,
for høgaste C,
reisverket aukar
i Vika,
utsmykt med Nivlungaguld.

Modern in style,
ancient in content,
based on riches,
almost obscene.

Alt medan folket,
tynest av skattar,
fattigdom aukar,
eldre og sjuke blør.

Important it is,
to have something
to show for,
something that
glimmers
in the sun as it sets.

"Der er noget råttent
i Norriges rige",
når folk flest ikkì
vert vyrde som like.

Treng me vel slikt eit gudehus,
meir enn me treng rettferd,
og menneskeverd?
Lars-Toralf Storstrand, mai 20©05, september 2005